ایده های کشاورزی

کاشت و پرورش قارچ شیتاکه ، قارچی خوراکی با خواص دارویی

این طرح می تواند منبع درآمد باشد. البته بهتر است این کشت به شکل اصولی انجام شود. قارچ شیتاکه نیز مانند هر قارچی نیاز به آماده کردن شرایط لازم پرورشی دارد. یکی از این اصول لازم و ضروری برای تولید این محصول، بستر سازی می باشد. (Lentinula edodes) یک نوع قارچ خوراکی است که در کشورهای ژاپن و چین جهت مصرف خوراکی کشت می­ شود. در قسمت جنوب­ شرقی آسیا در خط رویش درختان و نیوزلند نیز انتشار دارد و از نوع قارچ دارویی و خوراکی محبوب در شرق آسیا می ­باشد.

خصوصیات ژنتیکی

بازدیدیوم های آن 4 قطبی بوده که 4 هاگ هاپلوئید تولیدکرده و هتروتالیک (دگرگشن) است. سلولهای دو هسته ای میسلیوم دارای اتصالات میسلیومی است.

مشخصات عمومی

رنگ کلاهک زد کم رنگ تا قهوه ای مایل به تیره محدب که به مرور زمان کمی صاف می شود لبه کلاهک بر حسب نوع در موقع جوانی به داخل پیچ خورده است سطح کلاهک مخصوصاً در حاشیه لبه با بقایای سفیدرنگ پرده ای پوشیده شده است. بافت گوشتی قارچ؛ سفت، انعطاف پذیر و سهولت خشک و باز به حالت اول (تازه) بر می گردد، تیغه ها سفید خیلی نزدیک به هم و غالباً با حاشیه نامنظم که در صورت صدمه دیدن تیغه ها رنگ قهوه ای کبود پیدا می کنند. ساقه کوتاه و فیبری آن از مرکز کلاهک به آن متصل شده و روی آن را نقاط فیبری پراکنده ای باقی مانده از پرده غشائی اولیه پوشانده است توده هاگ های آن سفید رنگ است. برای پرورش قارچ شیتاکه از دو روش استفاده می شود. روش اول از دیرباز در بین مردم مرسوم بوده و از آن با نام سنتی یاد می شود.

در این بسترسازی از عوامل طبیعی و در دسترس بهره مند می شویم و دیگر نیازی به وارد کردن موارد دیگر نیست. کاشت قارچ شیتاکه در روش سنتی بر روی چوب انجام می شود. این چوب همان تنه درخت است که امکان حیات و رشد را برای نمونه قارچ شیتاکه فراهم می آورد. برای پرورش قارچ شیتاکه از روش صنعتی نیز استفاده می شود. امروزه روش صنعتی به روش سنتی ارجحیت دارد. این موضوع به دلیل آسان بودن روند کشت قارچ شیتاکه بر روی خاک اره می باشد. در کشت صنعتی از بستر خاک اره برای رشد شیتاکه استفاده می شود. در این بسترسازی قارچ ها سریع تر رشد می کنند و زودتر از نمونه سنتی بالغ می گردند. تولید قارچ شیتاکه از سال ۱۹۴۰انجام می شده است. چینی ها و ژاپنی ها در این کشت سرآمد هستند. مردم این سرزمین ها از روش سنتی برای پرورش قارچ شیتاکه استفاده می کردند. از نظر آن ها درخت بلوط بهترین گزینه برای تکثیر قارچ شیتاکه می باشد.

کشت سنتی قارچ شیتاکه

در روش سنتی ابتدا باید چوب های لازم برای کاشت را فراهم نمایید. تنه درخت را به قطعاتی برابر با طول ۹۰ سانتی متر برش دهید. قطر تنه درختان باید در حدود ۱۰ الی ۱۵ سانتی متر باشد. قطعات بریده شده از تنه درخت قبل از مورد استفاده قرار گرفتن، از گلسنگ، خزه و عوامل مزاحم و اضافی تخلیه می شوند. بعد از این پاکسازی، برای تنه درخت زمان استراحت قائل شوید. درخت باید در حدود یک ماه در مکانی سایه استراحت داده شود و در معرض هوای آزاد قرار بگیرد.

تصویر کشت سنتی قارچ شیتاکه

بعد از طی شدن زمان استراحت حالا نوبت عمل تلقیح قارچ شیتاکه بر روی چوب های انتخاب شده است. چوب بلوط از نظر داشتن شرایط پرورش قارچ شیتاکه بهترین می باشد. زمان انتظار برای به ثمر رسیدن و رویت قارچ ها در این روش در حد یک یا ۲ سال می باشد. بعد از طی شدن این مدت تولید قارچ ۴ تا ۶ سال به شکل دوره ای ادامه خواهد داشت. رسیدن به سال ششم تولید بستگی به نحوه مراقبت و شرایط دارد.

کشت صنعتی قارچ شیتاکه

در کشت صنعتی  از خاک اره برای بستر کشت کمک گرفته می شود. خاک اره را می توان با سایر مکمل ها مانند سبوس برنج، کلش گندم و … به کار برد. البته میزان دخالت و به کارگیری این مکمل ها در مناطق مختلف متفاوت می باشد اما بستر اصلی کشت در خاک اره نمایان خواهد شد.

بسترسازی

مهم ترین گام در پرورش قارچ شیتاکه بسترسازی می باشد. ابتدا مکمل در نظر گرفته شده را با خاک اره میکس نمایید و سپس این ترکیب را در کیسه ای پلاستیکی بریزید. این کیسه پلاستیکی باید از جنس پروپیلین باشد تا مقاومت خوبی نسبت به حرارت از خود نشان دهد. بستر کشت باید استریل شود. به همین خاطر باید کیسه پلاستیکی را در اتوکلاو با دمای ۱۲۱ درجه سانتی گراد قرار دهید. مدت نگه داری کیسه در اتوکلاو حدود ۳۰ دقیقه می باشد. باید منتظر سرد شدن کیسه های استریل باشید. بعد از سرد شدن، محتویات داخل کیسه را با بذر قارچ تلقیح کنید. کیسه ها باید به مدت ۲۵ تا ۳۰ روز در یک محیط به دور از نور با دمای ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی گراد نگه داری شوند. این مدت برای ریشه دوانی بستر کشت در نظر گرفته می شود. حدود یک تا ۴ ماه برای فراگیر شدن میسلیوم در کل بستر نیاز دارید. این زمان با توجه به شرایط حاکم محیطی متفاوت خواهد بود.

رشد میسلیوم ها باید در محیطی به دور از نور و تاریک باشد. این موضوع سبب رشد سریع آن ها خواهد شد اما به محض اینکه کلاهک ها را مشاهده کردید، باید نوردهی را در نظر بگیرید. رویت گره های کوچک در کیسه خبر از ثمردهی قارچ شیتاکه می دهد. درب کیسه را باز یا چند شکاف بر روی بدنه کیسه پلاستیکی ایجاد کنید. با این کار هوای تازه به داخل کیسه پلاستیکی وارد و از میزان دی اکسید کربن داخل آن کم می شود. در نتیجه پین دهی رخ می دهد. با ورود اکسیژن به داخل کیسه، رنگ قارچ کم کم به قهوه ای متمایل می گردد.

شوک دهی

کیسه ها را روی آب شناور نمایید.
کیسه پلاستیکی را واژگون کنید.
دما را به ۱۶ تا ۱۸ یا ۱۰ درجه سانتی گراد برسانید. این تغییر دما برای قارچ شیتاکه یک شوک فوق العاده است.

برداشت

ساقه قارچ را تا فلش آخر نگه دارید و قطع نکنید. فلش اول یک هفته زمان می برد و بعد ازاتمام باید تا ۲ هفته و روزی ۲ بار بر روی کیسه قارچ آب پاشی به شکل سبک انجام دهید. این کارها مقدمه فلش دوم است.

کشت خاک اره چه مزیت هایی نسبت به کشت روی چوب دارد؟

  • دوره رشد و ثمردهی در خاک اره کم می شود و این موضوع سوددهی و بازدهی بهتری را برای قارچ داران رقم می زند. برداشت ۸ ماهه خواهد بود.
  • در این روش می توان به همراه خاک اره از مواد مکملی چون سبوس برنج، کلش گندم و … استفاده کرد. این مواد به قدر کافی در محیط فراهم هستند.
  • کار در این روش آسان بوده و هزینه کمتری نیز برای تولید برجای خواهد گذاشت. ضمن اینکه احتمال عدم ثمردهی کمتر خواهد شد.
فواید و خواص قارچ شیتاکه

این قارچ علاوه بر منحصر به فرد بودن در طعم، رنگ و بافت، دارای خواص دارویی شگرفی می­ باشد و دارای مقادیر زیاد پروتئین، ویتامین و مواد معدنی می ­باشد. ویتامین D، که یکی از ویتامین های ضروری و موردنیاز بدن انسان هست در آن به وفور یافت می شود بطوری که هر گرم از خشک شده آن به تنهایی می تواند 400 واحد از نیاز یک انسان بالغ را به ویتامین D بر آورده سازد. ماده لنتینان موجود در آن که نوعی پلی ساکارید محلول در آب است می تواند جلوی پیشروی تومورهای پیشرفته از نوع سارکوما – 180 و بسیاری دیگر از تومور­ها را نسبتاً بطور کامل بگیرد. این قارچ مانند ترمزی درمقابل بیماری های مهلک و کشنده سرطان عمل می­ نماید و سلول­های دفاعی بدن را در مقابل سلول­های سرطانی تقویت می کند.

تصویر فواید و خواص قارچ شیتاکه

علاوه بر موارد ذکر شده مواد موجود در این قارچ دارای خواص ضد سرطانی، ضد ویروسی، کاهش دهنده کلسترول خون و بسیاری خواص ارزنده دیگر می باشد . درکشور ژاپن به دلیل تاثیر بسیارعالی این قارچ دارویی درکشتن سلولهای سرطانی، به این قارچ لقب پادشاه قارچ های خوراکی داده اند.

  • یکی ازترکیبات مهم دیگر در قارچ شیتاکه خاصیت ضد دیابتیک آن است و قندخون یا دیابت راکاملاً درمان می نماید.
  • این قارچ برای درمان دردهای معده و هضم غذا و خروج سریع غذا از معده نیز کاربرد دارویی دارد.
  • ازسوی دیگر تاثیر این قارچ دارویی بر روی ویروس-های بیماری ایدز نیز به وسیله متخصصین تایید شده است.
  • این قارچ برای درمان سرطان های روده، کبد, تخمدان، ریه و معده به کار می-رود. برخی از پزشکان چینی معتقدند که این قارچ دارویی، در کاهش فشارخون نقش بسیارمهمی ایفا می کند. سرماخوردگی را نیز درمان نموده و سیستم گردش خون را آسان می­کند. و از لخته شدن خون در رگها جلوگیری می­کند.

 

نتیجه گیری

با توجه به جنبه های خوارکی و دارویی قارچ شیتاکه، آسان بودن کشت آن، ارزان بودن محیط کشت مورد استفاده (خاک اره)، سود آوری اقتصادی به علت قابلیت عرضه آن به شرکت های داروسازی گیاهی و شرکت های آرایشی بهداشتی و استفاده از خواص دارویی آن توسط این شرکت ها،مطالعه در زمینه تولید این قارچ به صورت گسترده، توسط صنایع تولید و پرورش قارچ در ایران واجب الامر می باشد.

 

لطفا به این مطلب امتیاز دهید:

User Rating: 2.8 ( 2 votes)
گردآورنده
تی توجیهی
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

‫2 نظرها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نه − چهار =

دکمه بازگشت به بالا
0
بستن
بستن