ایده هاایده های کشاورزی

طرح توجیهی کاشت فلفل دلمه ای بصورت مزروعی و گلخانه ای سال 99

فلفل دلمه ای از تیره سولاناسه، علفی یکساله و از لحاظ اقتصادی دارای ارزش بالایی است. این گیاه به دلیل داشتن ویتامین های آ، ث، د، ای و خواص دارویی اهمیت ویژه ای دارد. کاشت فلفل گلخانه ای صنعتی در بسیاری از کشورهای جهان در حال رشد است و به دلیل تولید خارج از فصل مصرف انرژی بالایی دارد.

در تحلیل های اقتصادی هزینه های بالای سالیانه در تولید فلفل دلمه ای به مرحله داشت آن یعنی بالا بودن قیمت برق، کود، سم و سوخت مربوط است. با توجه به بالا بودن انرژی مصرفی در گلخانه مصرف بهینه انرژی و کاهش تلفات آن می تواند علاوه بر حفظ منابع سود بیشتری نصیب کشاورزان گرداند.

در گلخانه های فلفل سموم شیمیایی بیشترین سهم انرژی مصرفی را در بخش نهاده به خود اختصاص می دهند. بررسی ها نشان داده که افزایش مصرف نهاده بر افزایش در تولید محصول پیشی گرفته و همین امر باعث شده که تولید کننده از کارایی مناسبی برخوردار نشود.

تولید تجاری محصول و کاشت فلفل دلمه ای نیازمند: مدیریت بسیار خوب، مهارت در کشاورزی، قدرت بازاریابی و توان سرمایه گذاری قابل توجه است. روند تولید تجاری و کاشت فلفل  های دلمه ای نسبتا پیچیده است و بطور خلاصه مراحل زیر را شامل می شود :

  • مدیریت حاصلخیزی خاک جهت کاشت فلفل دلمه
  • مدیریت عملیات کشاورزی
  • کنترل آفات و بیماری های گیاهی
  • برداشت به موقع
  • عملیات پس از برداشت

امروزه فلفل های دلمه ای بواسطه سازگاری بسیاری که با اقالیم مختلف دارند، در بسیاری از مناطق گرمسیری و معتدله کشت می گردند. فلفل ها با وجود اینکه ذاتا گیاهانی چندساله هستند، در مناطق جدید به صورت گیاهان یکساله کشت گردیدند زیرا آنها نسبت به درجه حرارت های پائین بسیار حساس هستند و به کندی استقرار می یابند.

با این وجود ابداع گلخانه ها و تونل های بلند مسقوف با پلاستیک (گلخانه) توانست شرایط مناسبی را برای پرورش اینگونه گیاهان گرمسیری فراهم سازد، بگونه ای که محصولات غذائی مورد نیاز بشر را در سراسر سال تولید نمایند.

ارقام فلفل های پرورشی

فلفل های سبز بطور کلی به چند دسته تقسیم می شوند :

فلفل های زینتی ornamental pepper : برخی از انواع فلفل ها دارای ظاهری زیبا و دلپذیر هستند لذا بویژه در پائیز و اوایل زمستان به صورت گلدانی پرورش می یابند. فلفل های زینتی عمدتا به رنگ های قرمز، ارغوانی و کرم وجود دارند. معروف ترین فلفل های زینتی عبارتند از :

1. فلفل گیلاسی cherry pepper

تصویر کاشت فلفل گیلاسی

2. فلفل مخروطی cone pepper

فلفل های تند  hot pepper ، pungent ، chilli : فلفل های تند دارای ماده ای شیمیائی موسوم به “کاپسیسین” هستند که باعث ایجاد سوزش در غشاء مخاطی می گردند. فلفل های تند عمدتا در موارد زیر مصرف می شوند :

  1. سُس ها  sauces
  2. ادویه و طعم دهنده  flavourin

فلفل های شیرین ( sweet pepper ) یا دلمه ای ( Bell pepper ) 

مهمترین فلفل های شیرین عبارتند از :

  1. فلفل دلمه ای معمولی یا زنگوله ای  bell pepper  بعلاوه فلفل دلمه ای کوچک Yuma bell pepper : از جمله فلفل های زراعی محسوب می شود که دارای سطح کاشت حدود 100 ایکر در ایالت “آریزونا” آمریکا می باشد. سطح زیر کشت این نوع فلفل شیرین نسبت به سایر انواع آن کمتر است.
  2. فلفل چینی یا نیمه دلمه ای Habanero pepper .
  3. فلفل موزی Capsicum frutescens .

 

گونه ” C. frutescens ” مهمترین نوع فلفل های شیرین و نیمه شیرین است که امروزه در جهان کاشت شده و پرورش می یابد. این گونه دارای انواع مختلفی به شرح زیر می باشد :

  1. فلفل قرمز red pepper
  2. فلفل هندی cayenne pepper
  3. فلفل مکزیکی یا “تاباسکو” tabasc
  4. فلفل اسپانیائی یا “پاپریکا”  paprika

انتخاب ارقام و واریته های فلفل دلمه ای برای کاشت تجاری باید مبتنی بر ویژگی های زیر باشد:

  1. پتانسیل عملکرد محصول
  2. کیفیت محصول
  3. بازار پسندی میوه ها شامل : اندازه میوه ، رنگ میوه ، شکل میوه ، تعداد لُب های میوه ، طعم میوه .
  4. مقاومت یا تحمل گیاه به بیماریها و آفات گیاهی
  5. سازگاری گیاه با شرایط محیطی
  6. برخورداری گیاه از شاخه ها و برگ های کافی برای جلوگیری از عارضه آفتاب سوختگی میوه ها

توجه داشته باشید که فلفل های دلمه ای که پوست صاف و بدون چین و چروک، رسیده و رنگین دارند، از مقبولیت و بازارپسندی بیشتری بهره مندند.

ارقام جدید فلفل های دلمه ای پرورشی دارای ویژگی های زیر هستند :

  1. استحکام بافت ها  firmness
  2. قابلیت ماندگاری holding ability
  3. عمر قفسه ای shelf life

فلفل های شیرین به اَشکال زیر دیده می شوند :

  1. زنگوله ای عادی تا زنگوله ای پهن bell
  2. دوکی معمولی و دوکی نوک کوتاه oblong
  3. باریک و نوک تیز tapered

فلفل های شیرین از نظر رنگ پذیری در زمان بلوغ به دو دسته تقسیم می شوند :

  1. ارقام قدیمی :
    آنها دارای پوست صاف و براقی هستند که در دورۀ نارسی به رنگ سبز دیده می شوند ولیکن با ورود به مرحله رسیدگی به رنگ های متفاوتی در می آیند.
  2. ارقام جدید :
    ارقام جدید فلفل دلمه ای در دورۀ نارسی نیز به رنگ های قرمز ، زرد ، نارنجی ، ارغوانی و قهوه ای می باشند. آنها با ورود به دوره بلوغ دچار تغییر رنگ نمی شوند.

تصویر کاشت فلفل دلمه ای رنگی

 

ارقام فلفل ها از نظر عادت رشد عبارتند از:

  1. ارقام “رشد محدود” determinate : که به فلفل های مزرعه ای معروفند. آنها ارتفاع کمتری دارند و به صورت بوته ای کاشت میشوند و با محصول دهی محدود در یک دوره زمانی کوتاه رشد می کنند.
  2. ارقام “رشد نامحدود”  indeterminate : که بطور معمول این فلفل ها در گلخانه ها کاشت می شوند. فلفل های “رشد نامحدود” را باید مرتبا هرس نمود تا تعادلی در وضعیت سبزینگی یعنی برگ ها و ساقه ها (vegetal) با وضعیت زایشی یعنی گل ها و میوه ها ( generative ) فراهم آید زیرا مناطق مریستمی اینگونه ارقام برخلاف ارقام “رشد محدود” حتی پس از رسیدن به مرحله زایشی همچنان به رشد ادامه می دهند و اندام های میوه دهنده جدیدی را بوجود می آورند.

 

اقالیم و شرایط رشد فلفل دلمه ای

دمای محیط :

مهمترین نکات برای موفقیت در کاشت و پرورش فلفل را در این مبحث ذکر می کنیم :

1- بوته های فلفل به عنوان گیاهان علفی چندساله قادرند سال های متمادی در اقالیم گرمسیری بقاء یابند درحالیکه در مناطق معتدله و سردسیر به دلیل حساسیت به سرما منحصراً در ماه های گرم سال و بسان گیاهان یکساله پرورش می یابند. بوته های فلفل را می توان در کلیه مناطق دارای فصل رشد طولانی به خوبی پرورش داد. رشد فلفل ها در آب و هوای گرم تشدید می شود درحالیکه نسبت به شرایط خنک بسیار آسیب پذیر می باشند لذا کاشت فلفل ها را در مناطق معتدله تا خاتمه خطر وقوع آخرین یخبندان و سرمازدگی بهاره به تعویق می اندازند.

2- اغلب ارقام زراعی فلفل ها خواهان حدود 75 روز با دمای بالاتر از صفر گیاهی ( 10 درجه سانتیگراد ) از زمان نشاء شدن تا اولین برداشت می باشند. این ارقام را می توان برای چندین هفته تا مصادف شدن با سرمای پائیزه و قبل از نزول شدید تولید برداشت کرد. باید همواره به خاطر داشت که فلفل ها اصولاً محصولات گیاهی فصل گرم ( warm-season ) محسوب می شوند لذا بهترین راندمان محصول را در مناطق جغرافیائی عاری از یخبندان ارائه می دهند.

3- بذرهای فلفل هر گاه در اوایل فصل رشد کاشت شوند و در مواجهه با دماهای پائین قرار گیرند، به کندی جوانه می زنند و سبز می شوند. بذرهای فلفل ها بهترین جوانه زنی را در دماهای 30 – 24 درجه سانتیگراد بروز می دهند. طولانی شدن دوره جوانه زنی و سبز شدن بذرهای فلفل ها باعث می شود که بذور مزبور مدت بیشتری را در مواجهه با آفات ، بیماری ها ، نمک ها و سله بندی خاک بگذرانند و لاجرم صدمات بیشتری را تحمل نمایند، تا حدی که ممکن است به نابودی آنها بینجامد.

4- فلفل ها نسبت به سرما و یخبندان دچار مشکل می شوند بطوریکه حتی در دماهای 15 – 10 درجه سانتیگراد از رشد مناسبی برخوردار نخواهند بود. رشد بوته های فلفل سبز در دماهای کمتر از 10 درجه سانتی گراد متوقف می شود لذا به آن صفر گیاهی فلفل سبز می گویند. برگ ها و گل های فلفل های سبز در دماهای کمتر از 6 درجه سانتیگراد از بین می روند. چنین وقایع ناخوشایندی در دماهای بیش از 35 درجه سانتیگراد نیز پدیدار می شوند.

5- دماهای محیطی بالا می توانند صدماتی به مرحله جنسی (productivity) کاشت بسیاری از گیاهان زراعی از جمله فلفل های سبز وارد سازند. مقارنت دوره گلدهی فلفل ها با شرایط دمائی بیش از 33 درجه سانتی گراد برای بیش از 120 ساعت (5 روز) باعث ریزش (abscission) گل ها و کاهش شدید عملکرد خواهد شد. علت آن است که گرده گل های فلفل در مواجهه با دماهای بیش از 33 درجه سانتی گراد تغییر شکل (deformed) می یابند و زیست پذیری خود را از دست (non-viable) می دهند. آنها متعاقبا پوک می شوند و به شکل توده در می آیند.

6- میوه هایی که در طی دوره دماهای محیطی زیاد تولید می گردند، بطور طبیعی دچار تغییر شکل می گردند. رنگ پذیری میوه های فلفل در دماهای محیطی بیش از 21 درجه سانتیگراد تسریع می گردد.

7- گیاه فلفل سبز در محدوده دمایی حداقل ( 6 درجه سانتیگراد ) و حداکثر ( 35 درجه سانتیگراد ) دمای قابل تحمل می باشد ولیکن نوسانات دمایی  شدید محیط می توانند به کاهش کمیت و کیفیت محصول فلفل سبز منجر شود.

8- اُپتیمم دما برای رشد بوته های فلفل در محدودۀ 28 – 22 درجه سانتیگراد در روزها و 22 – 17 درجه سانتیگراد در شب ها است. دماهای بالاتر و پائین تر از دمای ایده آل یا اُپتیمم می تواند موجب بروز اثرات منفی بر کمیت و کیفیت میوه های فلفل گردند. باید توجه داشت که فلفل های تند نسبت به فلفل های شیرین به نحو بهتری می توانند دماهای محیطی بالا را متحمل شوند.

9- مواجهه گیاه فلفل در طی دوره گلدهی با دماهای کمتر از 16 درجه سانتیگراد به عدم تشکیل میوه ها می انجامد. بیشترین محصول فلفل ها زمانی حاصل می آید که دماهای روزانه و شبانه محیط رشد طی دوره میوه دهی آنان در محدوده 28 – 18 درجه سانتیگراد باشد. دوام رطوبت نسبی بالا و دماهای محیطی بیش از 33 درجه سانتیگراد موجب کاهش روند میوه دهی فلفل ها خواهد شد.

10- وقوع دماهای بالاتر از 33 درجه سانتیگراد در زمان گلدهی موجب ریزش غنچه ها خواهد شد. بستن میوه ها ( fruit set ) در زمانی که میانگین دما بیش از 28 درجه سانتیگراد است، به تولید میوه های کوچک با اَشکال ناهنجار می انجامد که این موضوع به دلیل آسیب دیدگی ساختار غنچه های گیاه می باشد.

11- دماهای شبانه کمتر از 16 درجه سانتیگراد نیز به ریزش غنچه های فلفل ها می انجامد درحالیکه دماهای شبانه کمتر از 6 درجه سانتیگراد می توانند موجب سرمازدگی و مرگ ( chilling injury ) بوته های فلفل گردند. راهکار آن : استفاده از مالچ پلاستیک سیاه می تواند گرم شدن خاک سطحی در اوایل بهار را تسریع بخشد و شرایط را برای رشد بوته های فلفل مهیا کرد.

12- دوره های طولانی سایه اندازی ( overcast ) و ابرناکی نیز می توانند باعث کاهش میوه دهی و نهایتا راندمان محصول فلفل ها گردند.

محدودۀ دمائی مورد نیاز برای مراحل مختلف رشد فلفل های تند و شیرین

مراحل رشد و نمو دما ( درجه سانتیگراد )
حداقل مطلوب حداکثر
جوانه زنی 23 28-26 30
رشد رویشی 18 25-23 28
میوه دهی روزانه 22 25-23 28
میوه دهی شبانه 16 18-17 20
رنگ پذیری 18 24-20 30
خسارت سرما 6 >
خسارت یخبندان 1 >
خسارت نهائی 2 – >

رطوبت نسبی :

بوته های فلفل سبز برای نیل به رشد و نمو بهینه خواهان رطوبت نسبی 85 – 65 % می باشند. 

اثرات منفی رطوبتهای نسبی بالاتر عبارتند از :

  1. تأثیرات منفی بر گرده افشانی و استقرار گرده ها بر سطح کلاله ها می گذارد.
  2. موجب بروز شرایط محیطی مناسب برای شیوع بسیاری از بیماری های گیاهی بر روی شاخه ها و برگ های فلفل ها می شوند.

اثرات منفی رطوبتهای نسبی کم عبارتند از :

  1. می توانند سبب غیر باروری (infertility) ناشی از خشک شدن گرده ها قبل از جوانه زنی آنها بر روی کلاله ها گردند.
  2. کمبود رطوبت نسبی می تواند باعث تولید میوه های کوچک ، بدشکل و پهن شود.

سرعت تعرق (evaporation rate) از برگ های گیاه فلفل در شرایط رطوبت نسبی کم و حرارت های بالا تشدید می گردد. بنابراین اگر سیستم ریشه گیاه فلفل قادر به تأمین حجم رطوبت مورد نیاز آن نباشد، ممکن است به پژمردگی (wilting) بخش های انتهائی بوته ها بینجامد که نهایتا به ریزش غنچه ها و پوسیدگی کل گیاه منجر می شود.

کمبود رطوبت خاک در زمان غنچه دهی می تواند به ریزش غنچه ها و یا عدم تشکیل میوه ها منجر گردد. بدین منوال بوته های فلفل بهترین محصول را زمانی ارائه می دهند که مزرعه از رطوبت کافی (حدود 1 اینچ در هفته) برخوردار باشد و دمای هوا در محدوده 27 – 18 درجه سانتیگراد واقع گردد.

تابش نور خورشید :

میوه های فلفل دلمه ای نسبت به تابش شدید نور مستقیم خورشید حساس هستند و دچار عارضه ناخوشایند آفتاب سوختگی  (sunscald) می شوند بطوریکه از بازارپسندی آنها به شدت کاسته می گردد.

خاک مناسب کاشت گیاه فلفل 

خاک مناسب

گیاه فلفل می تواند در طیف وسیعی از انواع خاک ها به شرط برخورداری از زهکشی مناسب رشد کند. فلفل ها برای رشد بهینه و ارائه محصول مطلوب نیازمند خاکهای : گرم، عمیق، بافت متوسط نظیر لوم شنی، بسیار حاصلخیز(fertile) و زهکش دار (well-drained) جهت کاشت هستند. بوته های فلفل در خاکهای رسی به خوبی رشد نمی کنند درحالیکه خاک های شنی تا لومی را می پسندند.

کاشت و تولید مزرعه ای فلفل ها به عوامل زیر بستگی دارد :

  1. تدارک عناصر غذایی
  2. تأمین آب
  3. حمایت فیزیکی
  4. وضعیت پستی و بلندی زمین
  5. نوع خاک جهت کاشت فلفل

مهمترین عوامل خاکی مؤثر بر میزان محصول دهی گیاه فلفل عبارتند از :

  1. ترکیب عناصر غذائی
  2. فشردگی
  3. عمق خاک زراعی
  4. اسیدیته
  5. تناوب زراعی
  6. بقایای علفکش ها
  7. ظرفیت نگهداری آب

* خاک زراعی باید اجازه نفوذ کافی را به ریشه های گیاه فلفل بدهد تا علاوه بر جذب رطوبت، اکسیژن و عناصر غذائی مورد نیاز بتواند به استقرار بهینه گیاه کمک نماید و از مواجهه با عناصر سمی رهائی یابد. رشد بهینه ریشه های گیاه فلفل به عدم فشردگی خاک نیز بستر بستگی دارد. رشد زودهنگام ریشه ها بسیار حائز اهمیت می باشد زیرا تقریبا تمامی ریشه های گیاه فلفل تا قبل از آغاز مرحله میوه دهی رشد می یابند.

* از کاشت بوته های فلفل در اراضی کم ارتفاع مجاور جویبارها و رودخانه ها بپرهیزید زیرا چنین زمین هایی همواره مرطوب و اشباع هستند و شرایط را برای شیوع بیماری های باکتریایی از جمله “لکه برگی” مهی ا می سازند.

* وجود مواد آلی نظیر : برگهای پوسیده، کمپوست، خاک اره و کودهای دامی در بستر کشت بذرها یا گیاهچه های نشائی فلفل حائز اهمیت هستند اما مقادیر آنها نباید از حد اپتیمم تجاوز نمایند. حضور مواد آلی می تواند باعث افزایش ظرفیت نگهداری آب، حاصلخیزی و تهویه خاک بستر شود، در نظر داشته باشید که مواد آلی مصرفی باید به خوبی پوسیده شده و از بیماری های پاتوژنی گیاهان عاری باشند.

* از کاشت بوته های فلفل در مزارع برخوردار از بقایای علفکش های پایدار ذرت و سویا بپرهیزید زیرا انتقال چنین ترکیباتی به بوته های فلفل می تواند سبب بروز صدمات شدید در آنها گردد.

مدیریت PH خاک مزارع فلفل

تنظیم PH خاک بستر کاشت از اولین شروط مدیریت مصرف کودها در اراضی پرورش فلفل ها می باشد. باید توجه داشت که PH مناسب خاک دارای تأثیرات قابل ملاحظه ای بر رشد گیاهان است زیرا :

  1. باعث فعالیت بیشتر میکروارگانیزم های خاک می شود.
  2. سبب دستیابی بهینه گیاهان به عناصر غذائی محلول خاک می گردد.

مناسب ترین PH خاک برای گیاه فلفل در حدود 6/8 – 6/2 است لذا با افزودن آهک در خاک های اسیدی و افزودن سولفات آمونیوم یا گچ در خاکهای قلیائی باید به تنظیم آن پرداخت. برای این منظور ابتدا مواد اصلاحگر را به میزان تقریبی 1 تن به ازای هر درجه از تغییر PH مورد نظر بر سطح خاک زراعی می پاشند سپس آن را توسط دیسک یا دندانه با لایه سطحی خاک زراعی تا عمق 8 – 6 اینچ مخلوط می سازند و متعاقبا نسبت به آبیاری مزرعه اقدام می ورزند.

متعادل شدن PH خاک جهت کاشت به مدتی زمان نیاز دارد لذا باید این کار را 3 – 2 ماه قبل از بذرکاری یا نشاء گیاهچه های فلفل به انجام رسانید.

استفاده از گیاهان پوششی :

کاشت گیاهان پوششی زمستانه می تواند باعث حفاظت از خاک مزارع فلفل در برابر فرسایش های آبی و خاکی شود و در مواردی بر حاصلخیزی خاک ها بیفزاید. در حقیقت زمانیکه گیاهان پوششی را به عنوان “کود سبز” با خاک می آمیزند آنگاه در اثر پوسیدن بقایای آنها بر مواد آلی خاک افزوده می شود. مواد آلی خاک شامل بقایای گیاهی و جانوری هستند که در مراحل مختلف فساد قرار دارند. فوائد وجود مواد آلی در خاک مزارع فلفل عبارتند از :

  • اصلاح ساختمان خاک در راستای کاهش فشردگی و سله بندی خاک
  • افزایش نفوذ آب
  • کاهش فرسایش های آبی و بادی
  • افزایش توانائی خاک در برابر شسته شدن عناصر غذائی
  • آزاد ساختن عناصر غذائی در طی مراحل تجزیه شدن

از گیاهانی نظیر : گندم، جو، یولاف، چاودار و لولویوم (چچم) می توان به عنوان گیاهان پوششی زمستانه در اراضی تخصیصی برای کاشت فلفل های سال بعد سود جُست. اینگونه گیاهان زراعی توانائی تثبیت ازت هوا در اثر همزیستی با باکتری های “رایزوبیوم” را ندارند اما در اثر اختلاط پیکره آنها با خاک و متعاقبا پوسیده شدن می توانند بر نسبت C:N خاک بیفزایند.

به عنوان یک قانون کلی زمانیکه نسبت C:N در خاک زراعی از 3:1 بیشتر می شود آنگاه باید از کود ازته مکمل به میزان 30 – 20 پوند در ایکر بهره جُست تا :

  1. مانع کمبود ازت در خاک زراعی شود.
  2. بر سرعت تجزیه بقایای آلی توسط میکرو ارگانیزم ها بیفزاید.

گیاهان پوششی با هدف کودهای سبز را باید حداقل 2 هفته قبل از آماده سازی بستر و نصب مالچ پلاستیک در خاک مدفون ساخت سپس اقدام به نشاءکاری گیاهچه های فلفل کرد.

آماده سازی خاک بستر

آماده سازی خاک بستر کشت بخش آغازین عملیات زراعی کاشت فلفل ها محسوب می گردد. آماده سازی مطلوب خاک بستر کشت می تواند به افزایش عملکرد فلفل های سبز منجر گردد. بسترهای کشت در صورتی که به خوبی آماده شده باشند،

قادرند شرایط مناسب را برای گسترش شبکه ریشه ای گیاه فلفل فراهم سازند. بررسی ها حاکی از آن هستند که بیشترین درصد حجمی ریشه های فلفل ها تا عمق 60 سانتیمتری خاک های زراعی شکل می گیرند.

بطور کلی فواید آماده سازی مطلوب بستر کشت گیاهان عبارتند از :

  1. کمترین محدودیت برای رشد ریشه ها
  2. کمترین وقوع فشردگی خاک
  3. حضور بیشترین مقدار اکسیژن برای رشد ریشه ها
  4. افزایش عملکرد محصول
  5. کاهش معقولانه هزینه های کاشت ، داشت و برداشت
  6. کاهش بیماری های گیاهی
  7. شکستن لایه های فشرده افقی و عمودی خاک
  8. افزایش قدرت نگهداری رطوبت در خاک
  9. افزایش قابلیت ریشه ها در جذب رطوبت و عناصر غذائی

انتخاب سیستم آماده سازی بستر کشت بستگی به موارد زیر دارد :

  • امکانات موجود
  • نیازهای گیاه زراعی
  • بودجه قابل دسترس
  • نوع بافت خاک

به عنوان مثال بسترهای شنی نیازمند کاهش فرسایش و فشردگی خاک هستند درحالیکه کاهش تشکیل کلوخه ها و سله بستن (crust) عمدتا در خاک های رسی مطرح می باشند. برای حذف بقایای گیاهی مازاد سطح مزرعه قبل از شخم زدن خاک می توان از موور زدن و دیسک زدن سود جُست تا عملیات آماده سازی خاک زراعی با سهولت بیشتری انجام شود.

عمده عملیات آماده سازی بستر کاشت فلفل ها در عمق 30 – 20 سانتیمتری خاک زراعی انجام می پذیرند. شخم مناسب اراضی تخصیصی برای زراعت فلفل از مهمترین ارکان مدیریت مزرعه و تعیین کننده پتانسیل عملکرد محصول می باشد. شخم مناسب موجب استقرار سریع گیاهچه ها ، گستردگی مطلوب ریشه ها و افزایش گلدهی و میوه دهی بوته های فلفل می شود.

در سیستم های شخم سنتی با استفاده از گاوآهن های برگرداندار باعث افزایش حجم خاک زراعی می شوند تا ریشه های گیاهان زراعی شرایط رشد بهتری داشته باشند و بدین ترتیب به مقادیر بیشتری از آب و مواد غذائی خاک دسترسی یابند. دیسک زدن بیرویه زمین زراعی پس از شخم زدن می تواند موجب فشردگی مجدد خاک های بستر کاشت گیاهان زراعی از جمله فلفل ها شود لذا باید از این کار جداً خودداری ورزید.

ایجاد پشته ها و تراس ها (ridging) در اراضی زراعی شیبدار بسیار توصیه شده اند ولیکن این کار باید مطابق با وضعیت شیب زمین (contouring) صورت پذیرد. پشته بندی و تراس بندی بسترهای شیبدار کشت گیاهان مثل فلفل دارای مزایای زیر است :

  • کاهش آب های مازاد و رواناب ها
  • بهبود دسترسی ریشه های گیاهان زراعی به اکسیژن خاک
  • افزایش عمق خاک زراعی
  • گستردگی مناسب ریشه ها
  • کاهش بیماری های ریشه ای
  • کاهش فرسایش خاک

استفاده از روتاری در انتهای عملیات آماده سازی بستر کشت فلفل ها یعنی دقیقا قبل از نصب پلاستیک و انجام نشاءکاری می تواند موجب حذف علف های هرز و از بین بردن سله های خاک بستر شود. در مناطقی که از روش های بدون شخم (no-tilage) و حداقل شخم (minimum tillage) برای کاشت فلفل ها استفاده می شود،

می توان قبل از نشاء کردن گیاهچه های فلفل اقدام به خشکاندن کلیه گیاهان پوششی و علف های هرز با علفکش های مناسب نمود سپس فقط نوار باریکی از زمین زراعی را شخم زد و گیاهچه های فلفل را کاشت ولیکن سایر بقایای گیاهی را همچنان دست نخورده برجا گذاشت.به خاطر داشته باشید که استفاده از شیوه های بدون شخم و حداقل شخم ممکن است موجب بروز مشکلات زیر گردند :

  • طغیان علف های هرز بویژه چند ساله ها
  • افزایش شیوع بیماری های گیاهی.

دوره های زمانی کاشت گیاه فلفل :

دوره های زمانی کاشت انواع گیاه فلفل به شرح زیر می باشند :

  1. زود کاشتن ( earliest period ) :
    زود کاشتن گیاهچه های فلفل را در اوایل بهار زمانی انجام می دهند که دمای هوا و خاک مزرعه به کمترین حد قابل تحمل گیاه زراعی افزایش یافته باشد.
  2. دیر کاشتن ( latest period ) :
    دیر کاشتن آخرین مرحله زمانی کاشت فلفل ها است بطوریکه گیاه مزبور بتواند تمامی مراحل رشد و نمو خود را قبل از فرارسیدن اولین سرمای پائیزه یا زمستانه به انتها برساند و محصول قابل قبولی ارائه دهد.
  3. کاشت بدون محدودیت زمانی :
    پرورش گیاه فلفل در شرایط کنترل شده ای نظیر گلخانه ها و تونل های مرتفع می تواند بدون محدودیت زمانی انجام پذیرد.

ازدیاد گیاه فلفل

ازدیاد ( propagation ) گیاه فلفل به دو طریقه مقدور می باشد :

بذرکاری مستقیم (direct sowing ، in situ) : بذور فلفل را می توان در مزارع تجاری یعنی بسترهای اصلی که به خوبی آماده شده اند، کاشت نمود. سبز شدن بذور فلفل در زمین اصلی با مشکلاتی نظیر مواجهه با سله بستن (crust) خاک رسی ناشی از بارندگی و یا آبیاری روبرو می باشد، که نتیجه آن می تواند استقرار تنک و ضعیف بوته ها را به همراه داشته باشد.

این موضوع را می توان با آبیاری های مزرعه بطور متوالی و با حجم کم تا قبل از سبز شدن بوته ها بر طرف ساخت گواینکه بدین ترتیب تا حدودی بر میزان مصرف آب و هزینه تولید افزوده خواهد شد. کاشت مستقیم بذور فلفل در زمین اصلی خواهان حدود 2 کیلوگرم بذر مرغوب در هکتار است.

بذور فلفل را در روش مستقیم می توان به صورت کپه ای در ردیف هایی با فواصل 75 سانتیمتر کشت نمود سپس زمانیکه گیاهچه ها به ارتفاع 10 – 8 سانتیمتر رسیدند، به تنک کردن (thinning) آنها پرداخت.

خزانه گیری و نشاءکاری (nersury & transplanting)

 

تصویر نشاء کاری در کاشت فلفل

اغلب کشاورزان ترجیح می دهند که بذور فلفل ها را برای محافظت بهتر بدواً در خزانه ها یا سینی های تولید نشاء بکارند سپس گیاهچه های حاصله را در موقع مناسب به زمین اصلی منتقل نمایند. مکان خزانه یا سینی های تولید نشاءها را می توان در داخل گلخانه ها ، شاسی ها ، کوش ها و یا چارچوب های پارچه ای ( shade-cloth ) تحت مراقبت قرار داد. گیاهچه های فلفل در شرایط مناسب پس از 8 – 6 هفته به ارتفاع 20 – 15 سانتیمتر رشد می کنند و آماده انتقال می شوند.

در کاشت غیر مستقیم بذور فلفل ها به فواید زیر دست می یابید :

  1. داشتن مزارع یکنواخت
  2. زودرسی محصول
  3. مراقبت اولیه سهل تر
  4. بذور مصرفی کمتر
  5. مصرف آب کمتر
  6. مصرف کود کمتر
  7. کاهش خطر نابودی گیاهچه ها در ابتدای سبزشدن
  8. حذف هزینه تنک کردن

در روش غیر مستقیم فقط به 800 – 400 گرم بذر برای هر هکتار مزرعه نیاز می باشد که حدوداً 1/4-1/3 بذور مورد نیاز در شیوه کشت مستقیم است. این میزان بذر در صورت استفاده از ارقام هیبرید به 100-200 گرم در هکتار کاهش می پذیرد. در روش کاشت غیر مستقیم بذور فلفل ها به زمینی به مساحت 15 × 12 متر ( 180 مترمربع ) به عنوان خزانه جهت تولید گیاهچه های نشائی مورد نیاز 1 هکتار مزرعه احتیاج می باشد.

باید در نظر داشت که خسارت پذیری گیاهچه های فلفل نسبت به گیاهچه های گوجه فرنگی در مواجهه با شرایط نامناسب نظیر: حمل و نقل، بستر کشت و آب و هوا بسیار بیشتر است. هزینه های کاشت فلفل ها در دو روش کشت مستقیم بذور و کاشت نشائی تقریبا مساوی هستند،

زیرا در شیوه کشت مستقیم باید هزینه های: بذر های بیشتر، تنک کردن و کنترل علف های هرز را به همان اندازه تقبل کرد که هزینه های: پرورش، کندن و نشاءکاری بوته ها در روش غیر مستقیم را تقبل می شود.

تولید گیاهچه های نشائی فلفل

امروزه برای تولید اقتصادی فلفل دلمه ای معمولاً از بذور هیبرید گران قیمت در قالب بکارگیری مالچ پلاستیک و سیستم آبیاری قطره ای سود می جویند لذا استفاده از سیستم کاشت مستقیم بذور در مزرعه اصلی نمی تواند مورد استقبال زارعین قرار گیرد و آنها همواره سعی در بهره گیری از گیاهچه های نشائی مرغوب را دارند.

برای تولید نشاءهای مرغوب به یک دوره زمانی 2 – 1/5 ماهه قبل از فرارسیدن وقت انتقال گیاهچه ها به زمین اصلی نیاز می باشد. تولید گیاهچه های سالم و با کیفیت فلفل ها نیازمند انتخاب صحیح واریته ها و فراهم نمودن شرایط کشت و رشد مناسب است. برای این منظور باید نمونه هایی از خاک بستر کشت بذور را برای آنالیز به آزمایشگاه های معتبر ارسال نمود سپس در رفع کمبود عناصر مغذی خاک بستر اقدامات لازم را انجام داد.

برخی مدیران گلخانه ها از دستگاه های بذرکار اتوماتیک برای کاشت بذور در سینی ها (trays) و یا بستر های کشت مسطح (flats) بهره می جویند. اینگونه بذرکارها نیازمند استفاده از بذور پوشش دار (seed coated) و پلت شده (pelleted seed) هستند تا تمامی بذور در یک اندازه استاندارد و کاملاً یکنواخت باشند.

بذور یکنواخت و هم اندازه باعث می شوند که مقدار بذور پاششی ثابت بماند. البته بذور پوشش دار خواهان هزینه بیشتری هستند بعلاوه بذور مازاد آنها را نمی توان به فروشندگان عودت داد. برای کاهش خسارات عارضه بوته میری (damping off) فلفل ها می توان به ضدعفونی بذور مصرفی قبل از کاشت با قارچکش های (fungicides) مناسب پرداخت.

این موضوع معمولاً باعث می شود که بذور مصرفی به رنگ صورتی تا ارغوانی در آیند. برای کاشت چنین بذرهایی بهتر است از دستکش استفاده شود و تا پایان کار از مالیدن دست ها به چشم ها و دهان خودداری نمود. سینی های پرورش نشاء دارای اندازه های مختلفی هستند لذا تعداد حفره های ( cells) متفاوتی برای کاشت بذور و تولید گیاهچه های نشائی دارند.

مسلما حفره های بزرگتر می توانند گیاهچه های درشت تر و قوی تری تولید کنند. حفره هایی با اندازه 1/5 – 1 اینچ (4 – 2/5 سانتیمتر) برای کاشت بذرها فلفل مناسبند. کشاورزان معمولا بذرهای فلفل ها را در سینی های مخصوص تهیه نشاء نظیر مدل های 128 و 200 می کارند. میزان هزینه های پرورش دهندگان نشاء در چنین مواردی بستگی به حجم سفارش و اندازه سینی های کاشت پلاستیکی (plastic tray) و یا فوم های تولید نشاء دارد.

تولید گیاهچه های نشائی را معمولاً در محیط های محفوظ نظیر گلخانه ها و تونل های بلند پوشش پلاستیکی انجام می دهند. نشاءهای مورد نظر در شرایط تابستان پس از حدود 8 – 6 هفته آماده می شوند ولیکن برای این منظور در شرایط زمستان به 12 – 8 هفته نیاز می باشد.

بطور کلی محفظه هایی که امروزه برای تهیه گیاهچه های نشائی بکار می روند عبارتند از :

  1. فوم های حفره دار ( Styrofoam )
  2. سینی های پلاستیکی منعطف با حفره های قابل جداسازی ( plastic flat & inserts )
  3. سینی های پلاستیکی انعطاف ناپذیر ( rigid plastic tray ).

محفظه های نوع 1 و 3 قابل استفاده مجدد هستند ولی نوع دوم به جهت ظرافت بسیار زیاد باید پس از یکبار استفاده از چرخه تولید نشاء خارج گردیده و معدوم شود. انواع محفظه های نشاء قابل استفاده مجدد را باید پس از هر دوره پرورش بلافاصله به خوبی شستشو داد تا از گسترش بیماری های گیاهی به دوره های آتی جلوگیری شود.

بذور فلفل دلمه ای را معمولاً در عمق 0/25 اینچی (حدوداً 0/5 سانتیمتر) خاک قرار می دهند. عمق کاشت بذور فلفل را در شرایط گرم باید عمیق تر و در شرایط خنک باید سطحی تر انتخاب نمود تا بدین طریق بذور فلفل در طی تابستان به رطوبت بیشتر و پایدارتری دسترسی یابند و ضمن زمستان در خاک های گرم تری واقع گردند.

بذور فلفل دلمه ای دارای بالاترین درصد جوانه زنی یا “قوه نامیه” (germination energy) در دمای حدود 27 درجه سانتیگراد (80 درجه فارنهایت) هستند لذا نوسانات دمائی گلخانه ها می توانند باعث تأخیر در سبز شدن (emergence) آنها گردند.

تدارک دمای با ثبات محیط پرورش در محدودۀ 27 درجه سانتیگراد می تواند باعث سبز شدن یکنواخت بذور فلفل دلمه ای پس از 8 روز از زمان کاشت گردد. البته بذور پوشش دار (coated seed) خواهان زمان طولانی تری برای جوانه زنی و سبز شدن هستند.

جدول تأثیر دمای خاک بر سبز شدن گیاهچه های فلفل

دمای خاک
( oC )
0 5 10 15 20 25 30 35 40
جوانه زنی بذور
(روز)
0 0 0 25 13 8 8 9 0

بستر رشد گیاهچه های فلفل را غالبا با مواد زیر ترکیب می سازند :

  1.  پیت ( peat )
  2.  پوست درختان ( bark )
  3.  ورمیکولیت ( vermiculite )

آماده سازی شرایط انتقال گیاهچه ها

مدیریت گیاهچه های فلفل بسیار اهمیت دارد آنچنانکه عدم رعایت نکات ذیل می تواند باعث بروز مشکلات جبران ناپذیری گردد :

  1. عدم رعایت زمان مناسب برای انتقال (نشاء کردن)
  2. نشاء کردن در دماهای خنک بویژه کمتر از 7 درجه سانتیگراد
  3. کوددهی مازاد
  4. استفاده از نشاءهای مسن و بزرگ
  5. وجود تفاوت دما بین محل پرورش نشاءها و مزرعه
  6. پرورش نشاءها در محل های خنک
  7. استفاده بیش از 1 نشاء در هر مقر یا جایگاه
  8. عدم انتخاب عمق نشاء یکنواخت

خصوصیات نشاء های مناسب

  1. برای دستیابی به حداکثر راندمان محصول نباید از گیاهچه های گلدار و یا احیانا میوه دار برای نشاءکردن بهره گرفت.
  2. یک نشاء ایده آل باید دارای ( 8 – 6 اینچ ) 10 – 7/5 سانتیمتر ارتفاع ، ساقه های قوی ( sturdy ) و محکم ( stocky ) به ضخامت ضخامت 18-8  میلیمتر ( 1/4-3/8 اینچ )، 7 – 3 برگ حقیقی ، عدم رشد سریع ، گذراندن مرحله مقاوم سازی و عدم ابتلا به بیماریهای گیاهی باشد. این خصوصیات کمک می نمایند تا گیاهچه ها سریعا در زمین اصلی استقرار یابند و تا قبل از آغاز مرحله گلدهی به رشد سبزینگی کافی برسند.

برای مقاوم سازی گیاهچه های فلفل ضمن یک دوره کوتاه باید :

  1. مقدار آبیاری و کودهای نیتروژنه به پائین ترین حد نقصان داده شوند.
  2. حدوداً 10 – 5 روز قبل از جمع آوری گیاهچه های نشائی باید سینی های حاوی آنها را از گلخانه خارج ساخت و در مواجهه با نور مستقیم خورشید و دمای محیطی عادی قرار داد.

در طی مقاوم سازی گیاهچه های نشائی به موارد زیر تو جه نمائید :

  1. برخی گلخانه ها بگونه ای طراحی شده اند که دارای دیواره های قابل گشودن بویژه در ضمن روزها هستند. چنین گلخانه هایی برای دورۀ مقاوم سازی نشاءها بسیار کارآمد هستند.
  2. از تشدید مقاوم سازی گیاهچه های فلفل پرهیز نمائید زیرا باعث می شود که با تأخیر رشد در کاشت مجدد در مزرعه مواجه گردید و در نتیجه از راندمان محصول کاسته می شود.

تناوب زراعی فلفل ها

مزارع فلفل را باید با فاصله دور نسبت به مزارع توتون کاشت نمود تا از انتقال شته های ناقل بیماریهای ویروسی از بوته های توتون به فلفل ها جلوگیری به عمل آید. آیش گذاری و بکارگیری تناوب زراعی چند ساله می تواند نقش مهمی در تولید فلفل ها داشته باشد به هر حال باید توجه داشت که هیچگاه فلفل ها را زودتر از 4 – 3 سال مجدداً در همان زمین کشت ننمود.

برای کاهش خطر ابتلا به بیماریهای پژمردگی پاتوژنی از جمله “پژمردگی ورتیسیلیومی” باید از قرار دادن فلفل ها در برنامه های تناوب زراعی متعاقب گیاهانی چون : بادمجان، گوجه فرنگی، سیب زمینی، توت فرنگی و “کران بری” یا “ذغال اخته آمریکائی” (craneberry) اجتناب ورزید. فلفل ها بهترین محصول را زمانی ارائه می دهند که در تناوب زراعی متعاقب گیاه چمنی “فستوک” ( fescue sod ) قرار گیرند.

زمان کاشت فلفل ها

فلفل ها در مناطق گرمسیری به عنوان گیاهانی دائمی می توانند تا چندین سال به بقاء خویش ادامه دهند و همچنان به میوه دهی بپردازند معمولاً آنها را به دلیل کاشت در مناطق معتدله و یا با هدف افزایش بهره وری به صورت گیاهان زراعی یکساله بکار می گیرند. بنابراین زمان کاشت فلفل ها را به صورت های زیر بیان می نمایند :

  • فلفل های مزرعه ای :
    گیاهچه های فلفل را پس از خاتمه خطر سرمازدگی بهاره متعاقب مقاوم سازی و آماده سازی بستر کاشت به اراضی عادی منتقل می نمایند.
  • فلفل های گلخانه ای :
    کاشت بذور فلفل های گلخانه ای معمولاً در فاصله اکتبر تا فوریه (شهریور تا بهمن) است ، تا محصول کاملاً رسیدۀ آنها را حدوداً 5 ماه بعد یعنی مارس تا جولای (اسفند تا تیر) برداشت نمایند.

تراکم کاشت بوته های فلفل

  • جمعیت بهینه برای ارقام مختلف فلفل های دارای رشد محدود و نامحدود 32 – 17 هزار بوته در هکتار می باشد.
  • برخی کارشناسان بهترین جمعیت گیاهی فلفل های دارای عادت رشد فشرده را 30000 بوته در هکتار تعیین کرده اند. چنین جمعیتی می تواند در تراکم 150 × 20 سانتیمتر حاصل آید.
روش 1 100 سانتیمتر بین ردیف های اصلی 30000 بوته در هکتار
60 سانتیمتر بین ردیف های تراموائی
40 سانتیمتر بین بوته ها
روش 2 100 سانتیمتر بین ردیف های اصلی 35000 بوته در هکتار
60 سانتیمتر بین ردیف های تراموائی
30 سانتیمتر بین بوته ها

فواصل کاشت فلفل روی تعداد گره ، تعداد گل و میوه و میزان ویتامین ث اثر گذار است.

جدول جمعیت بوته های فلفل در هکتار بر اساس فواصل بین و روی ردیف ها :

فاصله بین ردیف ها
( cm )
فاصله بین بوته ها در روی ردیف ها
20 25 30 35 40 45
150 33000 26400 22000 19000 16500 13200
175 28500 22800 19000 16300 14285 11400
200 25000 20000 16700 14300 12400 10000
225 22000 17600 14600 12700 11000 8800
250 20000 16000 13300 11400 10000 8000

تراکم بوته های فلفل در شرایط و محیط های کنترل شده نظیر گلخانه ها و تونل های مرتفع باید در حدود 3-4 گیاه در متر مربع باشد. این تراکم باعث می شود که میوه های فلفل در اندازه های کوچک تا متوسط با بازار پسندی مناسب پرورش یابند.

بوته های فلفل را در چنین شرایطی به صورت های 1 ، 2 و 3 ساقه ای بر روی شبکه های سیمی تربیت می کنند بطوریکه رشدشان در ارتفاع حدوداً 2 متر متوقف می گردد و عملیات برداشت با دشواری همراه نمی شود.

پرورش فلفل ها با سیستم پلاستیکالچر

امروزه کاشت پرورش فلفل ها تحت سیستم “مالچ پلاستیک”  یا “پلاستیکالچر” در سطح جهانی به خوبی پذیرفته شده است.

مزایای بکارگیری شیوه “پلاستیکالچر” :

  1. غالبا از سیستم های قطره ای و چکه ای برای آبیاری در این شیوه بهره می گیرند.
  2. با افزایش دمای خاک بستر سبب تسریع رشد گیاهچه ها می شود.
  3. پلاستیک های سیاه می توانند مانع رسیدن نور خورشید به سطح خاک گردند لذا از رشد علف های هرز بر روی ردیف های کاشت فلفل دلمه جلوگیری می کنند.

مضرات بکارگیری این شیوه :

  1. نیاز به ادوات خاص جهت آماده سازی بستر و نصب پلاستیک برای مزارع وسیع دارند.
  2. افزایش هزینه ها برای آماده سازی بستر ، تهیه پلاستیک ، تدارک سیستم آبیاری و سایر ادوات
  3. عدم کنترل برخی علف های هرز نظیر : اویارسلام های زرد و ارغوانی
  4. هزینه جمع آوری مالچ پلاستیک در پایان فصل زراعی

زارعین غالبا 14 – 10 هزار بوته از انواع فلفل ها را در هر ایکر تحت سیستم ردیف های دوگانه با فواصل 18 – 14 اینچ بر روی بسترهای دارای مالچ پلاستیک کاشت می کنند.

تنک کردن بوته های فلفل

تنک کردن ( thinning ) بوته های فلفل بویژه در شیوه کاشت مستقیم ضرورت دارد. تنک کردن بوته های فلفل زمانی اجرا می شود که گیاهچه ها در زمین اصلی به ارتفاع 10 – 8 سانتیمتر رشد کرده باشند. در این مرحله معمولاً فقط به حفظ 2 – 1 بوته در هر مقر ( stand ، site ) اکتفا می گردد. تعداد بوته های باقیماده بستگی به ویگوریته آنها دارد.

مراحل رشد گیاه فلفل

ریشه های فلفل به خوبی قادرند تا عمق 90 تا 120 سانتیمتر خاک ها نفوذ یابند. عمده ریشه های فلفل ها در لایه 60 – 30 سانتیمتر خاک ها استقرار می پذیرند. گسترش ریشه های فلفل ها در موارد زیر دچار محدودیت می شوند :

  1. اراضی رس سنگین
  2. تشکیل لایه های فشرده در خاک زیرین

لایه های فشرده در بسیاری از خاک های زراعی بوجود می آیند. این لایه ها اصولاً در اثر تکرر بکارگیری ماشین آلات سنگین کشاورزی و دقیقا در زیر لایه شخم شونده ایجاد می گردند. تشکیل لایه های فشرده در زیر خاک سطحی حتی در ضخامت های کم می تواند بنحو بارزی از گسترش ریشه های گیاهان زراعی از جمله فلفل ها در حین کاشت بکاهند و منجر به کاهش راندمان محصول شوند.

بکارگیری گاه و بیگاه گاوآهن های “سابسویلر” یا “زیرکَن” برای انجام شخم هائی به عمق 45 – 40 سانتیمتر می تواند موجب شکستن لایه های سخت و فشردۀ خاک زیرین گردد و محیط را برای رشد بهینه ریشه های گیاهان زراعی مجدداً مهیا سازد و زهکشی رطوبت مازاد را بهبود بخشد. آغاز سبز شدن بذور فلفل با تولید برگ های اولیه انجام می پذیرد.

گیاهچه های فلفل پس از طی دورۀ رویشی به تولید گل هائی در زاویه بین محور اصلی ساقه ها و شاخه ها می پردازند. هر شاخه از گیاهچه فلفل به تولید یک برگ، یک گل و 2 شاخه جدید اقدام می کند و گیاه بدین ترتیب سریعا توسعه می یابد و قابلیت گلدهی آن به نحو بارزی افزایش می یابد.

نکات مهم گرده افشانی بوته های فلفل عبارتند از :

  1. گرده های فلفل در دماهای بالا زنده نمی مانند.
  2. گرده های فلفل در رطوبت های نسبی کم و دماهای پائین به همدیگر می چسبند و این موضوع به تولید میوه های پهن و بدشکل می انجامد.
  3. رطوبت ناکافی موجب خشک شدن کلاله گل ها می گردد و در نتیجه گرده ها به دلیل نامساعد شدن شرایط قادر به جوانه زنی و رشد نخواهند بود.
  4. رطوبت نسبی بالا و روشنائی کم موجب توده شدن ) clump ( گرده ها می شوند و بدین طریق قادر به جوانه زنی بر سطح کلاله ها نخواهند بود.
  5. دماهای بالا و روشنائی کم موجب طویل شدن خامه ها می شوند و در نتیجه گرده ها با ایجاد لوله های تندش کوتاه قادر به رسیدن به تخمک ها جهت لقاح نخواهند بود.

فلفل ها تحت شرایط تنش های محیطی نظیر گرما و خشکی خاک دچار ریزش غنچه ها و گل ها می گردند. ریزش گل های فلفل می تواند تداوم گلدهی را تا چندین هفته به تأخیر اندازد و بدین ترتیب به نحو بارزی موجب کاهش عملکرد محصول شود. بطور کلی عواملی که موجب ریزش گل های فلفل ها می شوند عبارتند از :

  1. کمبود شدت نور
  2. نیتروژن مازاد
  3. خسارات آفات و بیماریها
  4. گرمای شدید هوا
  5. تنش رطوبتی

بوته های فلفل هر گاه در طی دورۀ میوه دهی در معرض هوای خنک قرار گیرند، به تولید میوه های پهن و بدشکل فاقد بذور می پردازند لذا چنین میوه هائی به دلیل عدم بازارپسندی باید سریعا از بوته ها حذف گردند. این عمل همچنین می تواند به ذخیره انرژی در گیاه کمک نماید.

کوددهی و افزایش محصول

برای کوددهی فلفل ها بدواً باید به آزمایش خاک بستر گلخانه و مزرعه اقدام ورزید. آزمایش خاک بستر کاشت بذور و بوته های فلفل می تواند زارعین را در بکارگیری دقیق کودها ، آهک و یا گچ یاری رساند. مصرف کودها بدون آزمایش خاک و محاسبات دقیق می تواند با کمبود و یا مازاد مصرف کودهای موردنیاز همراه گردد که حاصل آن عدم دستیابی به محصول مناسب و یا سوختگی بخشی از بوته ها خواهد شد.

کوددهی بوته های فلفل را در دو مرحله انجام می دهند :

1– قبل از کاشت یا نشاءکاری : در این مرحله که باید آن را در سیستم “پلاستیکالچر” قبل از نصب مالچ پلاستیک به اجرا گذاشت، معمولاً تمامی کودهای فسفره و پتاسه و بخشی از  کود ازته (نیتروژنه) مورد نیاز بوته ها را به خاک سطحی می افزایند و با آن می آمیزند سپس مالچ پلاستیک را استقرار می دهند.

2- در طی فصل رشد : کودهای این مرحله را که عبارت از مابقی کودهای ازته مورد نیاز هستند، به صورت های زیر به خاک بستر می افزایند :

  1. سرپاش : در این روش کودها را بر سطح محصول و خاک حوالی آن می پاشند.
  2. مجاورتی : کودها را در این شیوه داخل شیارهایی به عمق 10 – 5 سانتیمتر و با همین فاصله از طوقه گیاه در خاک تعبیه می کنند. محققین معتقدند که کوددهی مجاورتی در زمان کاشت می تواند به فلفل های دلمه ای درشت تری بینجامد. در این رابطه استفاده از کودهای مرکب 12 – 12 – 12 در مراحل آغازین رشد گیاهچه های نشائی توصیه شده است.
  3. کود آبیاری : در این شیوه از کودهای محلول استفاده می شود و آنها را هر چند گاه طبق برنامه مدونی از طریق آب آبیاری در اختیار بوته ها قرار می دهند.

مخلوط ۵۰ درصد ورمی کمپوست با خاک بهترین اثر را روی ارتفاع گیاه و ۲۵ درصد ورمی کمپوست بیشترین سطح برگ را سبب میشود. همچنین مقدار جذب عناصر معدنی نیتروژن و پتاسیم با افزایش ورمی کمپوست افزایش میابد. کاربرد ورمی کمپوست موجب کاهش تعداد ساقه در گیاه می شود. کود نیتروکسین قابلیت استفاده در شرایط آب و هوایی خشک و شور را دارد.

به این صورت که با جبران میکرو ارگانیزم های خاک، موجب افزایش رشد و قوام گیاهان می شود و هیچگونه اثر ناخوشایند و نامطلوبی در محیط طبیعت و بر روی انسان یا حیوان ندارد اما همانند دیگر کود های بیولوژیک به نور خورشید حساس بوده و عملیات کود دهی بایستی دور از نور خورشید و مکان های سایه انجام شود.

محلولپاشی اسید جیبرلیک به میزان ۵۰ میلی گرم بر لیتر در رقم واند فلفل دلمه ای فارغ از تعداد دفعات پاشش در زمان ظهور میوه و ۱۵ روز بعد از آن باعث افزایش عملکرد بوته، تعداد میوه در هر بوته، بازار پسندی، افزایش قطر، وزن، ضخامت گوشت، سفتی بافت و وزن خشک میوه، محتوای اسید آسکوربیک،

ظرفیت آنتی اکسیدانی، مقدار کلروفیل میوه، ارتفاع بوته، طول میانگره، سطح برگ و تعداد شاخه فرعی می شود و درصد پوسیدگی گلگاه و میزان آفتاب سوختگی میوه را نیز کاهش می دهد. محلولپاشی کلرید کلسیم ۰.۵ درصد نیز در زمان ظهور میوه و ۱۵ روز بعد از آن باعث افزایش وزن خشک، سفتی میوه،

ضخامت گوشت، مقدار کل و کلروفیل می شود؛ درصد آفتاب سوختگی و پوسیدگی گلگاه را کاهش می دهد اما در اندازه میوه و عملکرد گیاه تغییری ایجاد نمی کند. بطور کلی اعمال هر دو باعث بهبود خصوصیات کیفی و کمی کاشت و تولید فلفل می شود.

آبیاری بهینه

برای برنامه ریزی آبیاری باید به میزان توسعه سیستم ریشه ای گیاه زراعی توجه داشت. میزان رشد ریشه های اغلب گیاهان را می توان در قیاس با رشد بخش های هوائی آنان قرار داد. بخش اعظم ریشه های فلفل در لایه سطحی خاک لغایت عمق 60 – 50 سانتیمتری قرار می گیرند. بنابراین مدیریت آبیاری باید با کمک ابزارهای رطوبت سنج خاک از جمله “ایرومترها” منحصراً برای مرطوب سازی لایه مذکور انجام پذیرد.

در واقع عمق ریشه های فلفل می تواند حجم آب مصرفی در هر وهله و فواصل بین دفعات آبیاری را مشخص سازد. مقدار و طول هر دوره آبیاری در خاک های سبک نسبت به خاک های سنگین و متوسط کمتر است. خاک های سبک را معمولاً 3 – 2 دفعه در هفته آبیاری می کنند درحالیکه دوره های آبیاری 5 روزه برای خاکهای رسی مناسب است.

خاک گلدان ها و زمین های زراعی را قبل از نشاء گیاهچه های فلفل و بلافاصله پس از آن آبیاری کنید. مزارع فلفل شیرین خواهان حدود 600 میلیمتر آب در طی فصل زراعی و به عبارتی 250 میلیمتر در 5 هفته ابتدائی و 350 میلیمتر در هفته های پس از آن می باشند. بطور کلی مقدار کل آب مصرفی یا نیاز آبی در کاشت گیاه فلفل به شرایط اقلیم نیز بستگی دارد.

بوته های فلفل در ضمن ماههای خنک سال نیازمند 25 میلیمتر آب در هفته هستند اما مقدار آن در ماههای گرم، خشک و بادخیز ممکن است به 50 میلیمتر در هفته افزایش یابد. آبیاری صبحگاهی می تواند از تنش رطوبتی و آماج بیماریهای گیاهی جلوگیری کند. بعلاوه از پاشیدن قطرات آب بر روی برگ های فلفل ممانعت ورزید و آبیاری را محدود به خیساندن اطراف طوقه ها نمائید.

باید توجه داشت که بوته های فلفل بویژه فلفل های دلمه ای دائما در معرض بیماری های قارچی پوسیدگی ریشه قرار دارند لذا باید از قرار گرفتن بستر کشت در رطوبت اشباع اجتناب ورزید. بیماری های پوسیدگی ریشه می توانند در اثر دوام حالت اشباعی خاک پس از 12 ساعت وقوع یابند بنابراین ایجاد زهکشی مناسب بستر رشد بوته های فلفل دارای اهمیت است.

کمبود رطوبت خاک موجب کاهش رشد بوته های فلفل می شود و وقوع آن در مرحله گلدهی موجب ریزش گل ها و میوه ها خواهد شد. به خاطر داشته باشید که پرورش بوته های فلفل در شرایط خشکی منجر به تولید میوه های کوچک خواهد شد. وقوع بارندگی زیاد و یا آبیاری مازاد می تواند تأثیر منفی بر گلدهی و میوه دهی بوته های فلفل داشته باشند و احتمالاً موجب پوسیدگی میوه های فلفل گردند.

بنابراین دقت شود که کمبود و مازاد رطوبت خاک هر دو می توانند برای بقاء بوته های فلفل سبز زیان بخش باشند و آبیاری باید متعادل باشد. باید توجه داشت که اجرای آبیاری کافی و به موقع بوته های فلفل در مناطق خشک و نیمه خشک برای تدارک رطوبت کافی جهت کسب محصول مکفی کاملاً ضروری است.

هفته های پس
از نشاءکاری
عمق ریشه ها
( cm )
رطوبت خاک
( % )
فاکتور محصول فواصل بین
آبیاریها (روز)
آب مورد نیاز
( cm )
2-0 40 20 0/3 2 15-10
6-3 50 30 0/4 5-3 25-15
15-7 60 40 0/6 7-5 40-30
16 < 70 50 0/8 10-7 30-20

ایران از جمله مناطق خشک و نیمه خشک دنیاست . میانگین بارندگی کشور در حدود 240 میلی متر در سال و کمتر از 30 درصد میانگین سالانه در کره زمین است. 90 درصد مناطق کشور بارندگی کافی ندارند. با توجه به عدم وجود آب کافی در کشور و افزایش روز افزون جمعیت ناچار به استفاده از منابع نامتعارف مثل پسابها هستیم.

در استقاده از پسابها به خصوص در مورد سبزیجات برگی و سالادی و آنهایی که به صورت خام مصرف میشود نگرانی هایی ایجاد شده. در همین راستا تحقیقات زیادی انجام شده تا میزان مسمومیت این پسابها برای انسان تعیین گردد. نتایج تحقیقات نشان داده که استفاده پسابهای تصفیه شده علاوه بر افزایش ارتفاع ساقه ، مقدار کلروفیل و شاخص های رشدی را نیز افزایش می دهد.

هرچه از مقدار فاضلاب کاسته شود و مقدار آب چاه افزایش یابد درصد رشد گیاه نیز کاهش میابد، استفاده 100 درصدی از پساب تصفیه شده شهری در مقایسه با استفاده کامل از آب چاه کارایی و عملکرد مصرف آب و رشد گیاه را نسبت به آبیاری افزایش میدهد. پساب نقشی در تجمع فلزات سنگین به جز آهن و روی در اندامهای گیاه ندارد.

آهن و روی بیشتر به اندام های هوایی و کمتر به میوه ها منتقل شوند. سوپر جاذب های مخلوط با خاک می توانند بر گلدهی و عملکرد فلفل تاثیر معنا داری داشته باشند. یکی از این سوپر جاذب ها زئولیت است. زئولیت یک ماده معدنی است که عمدتا از الومینوسیلیکات تشکیل شده و کاربرد تجاری عمده آن در صنایع یه عنوان جاذب سطحی است.

زئولیت ها به طور گسترده ای در صنعت برای تصفیه آب، به عنوان کاتالیزور و برای تهیه مواد پیشرفته استفاده می شود. مهمترین استفاده زئولیت در تولید پاک کننده های لباس است. همچنین در پزشکی و کشاورزی نیز کاربرد دارد. در مواقعی که آبیاری کافی نباشد و 100% نیاز آبی گیاه تامین نشود،

استفاده از کانی زئولیت می تواند با حفظ و نگهداری آب در خود کمبود آب را جبران نماید و وزن میوه را به ایده آل خود نزدیک کند. بررسی ها نشان داده که سطوح بالای سوپر جاذب میتواند مقدار کم آب راجبران کند و گلدهی و عملکرد فلفل کاشت شده را بعوان یک گیاه حساس به کم آبی بالا ببرد.

کاربرد انواع مالچ ها :

استفاده از انواع مالچ ها در پرورش فلفل ها بسیار اهمیت دارد. مالچ ها موادی آلی، معدنی و یا شیمیائی هستند که سطح بستر کاشت فلفل را می پوشانند. مالچ هایی مصرفی در پرورش گیاهان عبارتند از :

  1. مالچ های آلی نظیر : بقایای موور شدۀ چمن ها ، خُرده های مزرعه ذرت و برگ های مازاد زراعت نیشکر و غیرو که در صورت تجزیه شده می توانند موجب حاصلخیزی خاک زراعی گردند.
  2. مالچ های پلاستیک : کاربرد مالچ های پلاستیک در کاشت و پرورش فلفل ها از سال 1960 میلادی رایج گردید. بکارگیری اینگونه مالچ ها که اغلب توأم باسیستم آبیاری قطره ای انجام می شود، موجب افزایش دمای خاک، کنترل علف های هرز، بهبود کمیت و کیفیت محصول و کاهش شدید مصرف آب می شود.

کشت هیدروپونیک

در سیستم های هیدروپونیک از ترکیبات زیادی به عنوان بستر کشت استفاده می شود. در مطالعات انجام شده در مقایسه ای که میان برخی از این ترکیبات صورت گرفت مشخص شده که نسبت مساوی از پیت و پرلیت با بیشترین عملکرد بوته و میانگین وزن میوه همراه بوده است.

خاک پيت : خاكي است كه مواد آلي تجزيه نشده به ضخامت مختلف با كمي مواد معدني (رس،سيلت، شن) مخلوط گرديده و به رنگ سياه در زيرلايه هاي خاک تكامل يافته مشاهده مي گردد . مواد آلي تجزيه نشده در خاک پيت عموما از شاخ و برگ درختان در ارتفاعات پست و زمين هاي كم شيب مناطق جنگلي و يا ريشه و ساقه و برگ گياهان علفي در مناطق مرتعي تشكيل يافته است.

در کشت هیدروپونیک از تراشه چوب خالص و پرلیت + زئولیت و پوسته شلتوک خالص استفاده می شود.

هرس و افزایش محصول

هرس کردن بوته های فلفل داربستی امری حیاتی در کسب راندمان محصول فراوان است. بوته های فلفل که در شرایط گلخانه ای پرورش می یابند، معمولا به شکل دو شاخه ای تربیت می گردند لذا به دلیل شکنندگی ساقه ها و شاخه های طویل و سنگین خواهان حمایت کافی از طریق داربست های سقفی می باشند.

اولین گل هایی که پس از نشاء گیاهچه های فلفل تولید می شوند، معمولاً از طریق هرس حذف می گردند زیرا رشد آنها می تواند در روند رشد آتی گیاه اختلال ایجاد نماید. برای حذف گل های فلفل به کمک نوک انگشتان و یا قیچی مناسب اقدام می شود. هر چه زخم های ناشی از هرس و حذف اندام های گیاهی کوچکتر باشند، سریعتر ترمیم می یابند.

بهتر است از مواد ضدعفونی یا گندزدا برای جلوگیری از گسترش بیماری های گیاهی بر روی محل بریدگی ها استفاده کنید. نحوه هرس و نگهداری تعداد شاخه اصلی و یا میوه های روی شاخه اصلی و فرعی بر عملکرد و صفات کیفی فلفل اثر دارد. در هرس فلفل حذف بیش از حد گلها باعث کاهش مواد جامد محلول در میوه می شود.

بیشترین عملکرد این گیاه زمانی مشاهده می شود که بصورت ۲ شاخه هرس و تراکم ۵ بوته در متر مربع باشد. و در هرس ۳ شاخه با تراکم بوته سه و هفت دهم در متر مربع تعداد میوه بیشتری از حالت قبل داده و این هرس بخاطر استفاده از بوته کمتر و به طبع آن مواد غذایی و آب کمتر نسبت به حالت اول در گلخانه ها اولویت دارد.

حذف ۴۰ درصد برگها نیز سبب افزایش مواد جامد محلول میوه و ویتامین ث آن میشود. در مطالعات به این نتیجه رسیدند که حذف ۴۰ در صد برگها و ۱۵ درصد گلها بالاترین میزان ویتامین ث را در میوه به همراه داشت. افزایش هرس باعث افزایش ضخامت پریکارب یا گوشت دیواره میوه می شود.

رقم قرمز واکنش پذیری بهتری نسبت به رقم نارنجی در رابطه با انتخاب همزمان میوه روی شاخه اصلی و فرعی دارد. هرس بوته ها بصورت ۴ شاخه و نگهداری میوه روی شاخه های اصلی و فرعی به علت عدم تاثیر بر کیفیت میوه و افزایش عملکزد برای ارقام نارنجی و قرمز پیشنهاد می شود.

کنترل آفات و بیماریها

برخی عوامل در روند کاشت و تولید فلفل ها دارای تأثیرات منفی بارزی هستند که مهمترین آنها عبارتند از :

  1. آفات گیاهی (حشرات ، کنه ها )
  2. بیماری های گیاهی ( قارچ ها ، باکتری ها ، نماتدها ، ویروس ها )
  3. علف های هرز

حشرات گوناگونی به عنوان آفت گیاه فلفل محسوب می شوند و از آن تغذیه می کنند اما شدیدترین خسارات توسط آفاتی انجام می پذیرند، که وفور بیشتری دارند. آفاتی چون : لاروهای پروانه ها، مگس سفید و کنه ها بیشترین خسارات را طی ماههای پائیز بر محصولات گیاهی از جمله فلفل ها وارد می سازند.

بیشترین خسارت آفت در ضمن سال های خشکسالی وقوع می یابد. کنترل علف های هرز مزارع قبل از کاشت گیاهان زراعی از جمله فلفل ها حائز اهمیت است. محلول پاشی به موقع با سموم مؤثر می تواند موجب کنترل خسارات آفات گیاهی بر فلفل ها گردد، این موضوع نیازمند نظاره گری منظم مزرعه به تعداد 3 – 2 دفعه در هفته است.

کنترل به موقع آفات گیاهی بویژه حشرات ناقل بیماریهای ویروسی از ارزش و اهمیت بسیار بالایی برخوردار می باشد و هر گونه بی ملاحظگی می تواند زراعت فلفل ها را با ورشکستگی نسبی مواجه سازد.

انبارمانی

افزایش طول دوره انبارمانی از ۱۴ به ۲۸ روز در دمای ۱۰ درجه باعث کاهش کیفیت میوه فلفل میشود. جدیدترین روشها در بهبود ماندگاری سبزیجات تازه کاربرد پوشش های خوراکی مانند کیتوزان است که غیر سمی است. پوشش کیتوزان و سلوفان می توانند از کاهش وزن میوه جلوگیری کنند.

استفاده توامان از سلوفان و کیتوزان بهتر از سایر تیمارها خواص کیفی و بیو شیمیایی فلفل را حفظ می نماید. غوطه وری میوه های فلفل در آب گرم ۴۵ درجه به مدت ۲ دقیقه موجب حفظ کیفیت ظاهری، سفتی میوه و میزان اسیدیته شده و فعالیت آنزیم کاتالاز و پراکسیداز را افزایش داد.

آب گرم ۶۰ درجه نیز به مدت ۲۰ ثانیه موجب خسارت میوه و کاهش کیفیت شده ولی در مجموع استفاده تلفیقی از ۲% کیتوزان و و آب گرم ۴۵ درجه سانتی گراد بهترین اثر را در حفظ کیفیت دارد.

جهت سفارش انواع طرح توجیهی با شماره: 09056370500 تماس بگیرید.

لطفا به این مطلب امتیاز دهید:

امتیاز کاربر: 4.7 ( 3 نتایج)
گردآورنده
تی توجیهی
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

‫4 نظرها

  1. سلام مقاله شما حاوی مطالب کاملی در خصوص پرورش فلفل دلمه ای هست… امکانش وجود دارد فایلش را برای خرید در سایتتون بگذارید . متشکرم

    1. با سلام و احترام
      دوست عزیز فایل آموزش کامل پرورش انواع فلفل دلمه ای بهمراه فایل طرح توجیهی احداث باغ زیتون برای دانلود گذاشتیم می توانید از آن قسمت تهیه نمایید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

2 × یک =

دکمه بازگشت به بالا
0