ایده هاایده های صنعتی و معدنیصنایع

روغن کلزا و آشنایی با روغن کشی از دانه‌های روغنی کلزا

تاریخچه استفاده از دانه های روغنی به قرن ها پیش باز میگردد که بشر با بهره گیری از آنها گوشه ای از نیازهای دارویی، غذایی و گرمایی خود را تامین می نمود. پس از گسترش صنایع روغن کشی استفاده از دانه ها به منظور روغن گیری و استفاده از پروتئین موجود در آنها در غذای انسان و حیوان مطرح گردیده است. دانه های روغنی بعد از غلات به عنوان منبع تامین انرژی در تغذیه انسان مطرح میباشند، روغن کلزا مصرف خوراکی و صنعتی و کنجاله آن به دلیل بالا بودن میزان پروتئین، در جیره غذایی دام و طیور مصرف میشود. نتایج حاصل از مطالعات انستیتو تغذیه ایران نشان میدهد که 21 درصد از کل انرژی مصرفی مردم کشورمان از طریق مصرف روغن تامین میگردد و طبق آخرین اخبار رسمی ضریب خود اتکایی کشور در تولید روغن مقدار 10 درصد اعلام شده است و 90 درصد از 1/5 میلیون تن روغن گیاهی مورد نیاز کشور در سال از طریق واردات تامین میشود. روغن کلزا به دلیل ترکیب مناسب اسیدهای چرب غیراشباع و درصد پایین اسیدهای چرب اشباع همانند زیتون جزء با ­کیفیت ترین روغن‌های خوراکی است.

بررسی مطالعات و تجربیات کشورهای موفق در کشت دانه های روغنی نشان میدهد که کشور ایران با توجه به اقلیم های گوناگون و نیروی انسانی مستعد میتواند ضریب وابستگی به واردات روغن نباتی و کنجاله و دانه های روغنی را کاهش داده و به حداقل برساند. در گذشته نه چندان دور تولید دانه های روغنی بیشتر متکی بر تولید سویا، آفتابگردان و پنبه دانه بود، که عمدتا در استانهای گلستان و مازندران کشت میشد اما در سالهای اخیر در بین انواع دانه های روغنی با توجه به شرایط اقلیمی، کشت پائیزه و نیاز کم به آب، کشت روغن کلزا در اولویت قرار گرفته است.

گیاهشناسی کلزا

از نظر گیاه شناسی این گیاه به تیره چلیپائیان یا شب بو و جنس براسیکا تعلق دارد و گونه زراعی napus می باشد. کلزا با نام علمیBrassica napus به انگلیسی Rapeseed به آلمانی Raps و به فرانسه Colza نامیده می شود. این نبات گیاهی است یک ساله با تیپ های بهاره و پائیزه که با توجه به شرایط اکولوژیک مناطق مختلف موردزراعت قرار می گیرد .

ارقام کلزا در تولید روغن کلزا

ارقام کلزا دارای دو تیپ بهاره و پائیزه می باشند که ارقام بهاره به دلیل دوره رشد کوتاهتر از عملکرد کمتری برخوردارند و در ضمن نیازی به ورنالیزاسیون یا بهاره سازی ندارند، در حالی که ارقام پائیزه نیازمند گذراندن یک دوره سرما می باشند. ارقام مختلفی اصلاح شده اند که می توانند در مناطق مختلف کشور کشت شوند.

ارقام اصلاح شده کنونی در تولید روغن کلزا سه دسته کلی تقسیم می شوند :

1- ارقام صفر (0): در این ارقام میزان اسید اروسیک به حد بسیار اندکی تقلیل یافته است .
2- ارقام دو صفر (00) : در این ارقام علاوه بر اسید اروسیک ، میزان گلوکوزینولات نیز کاهش یافته است.
3- ارقام سه صفر (000): در این ارقام هر سه ماده نامطلوب در کمترین مقدار خود وجود دارند یعنی اسید اروسیک ، گلوکوزینولات و فیبر به حداقل رسیده اند.

وضعيت توليد و سطح زیر کشت دانه های روغن کلزا در کشور

در حال حاضر سطح زیر کشت کلزا در کشور حدود 220 هزار هکتار است که پیش بینی میشود بیش از 400 هزار تن کلزا از این مزارع برداشت شود در مورد سایر دانه های روغنی نیز که عمدتا در تابستان کشت میشود برنامه ریزی لازم انجام شده که حدود 70 هزار هکتار سویا با تولیدی حدود 160 هزار تن دانه و 20 هزار هکتار آفتابگردان با حدود 30 هزار تن و 35 هزار هکتار کنجد با حدود 40 هزار تن دانه در کشور تولید شود.

تصویر دانه و روغن کلزا


مراحل رشد کلزا

انجمن کلزای کانادا مراحل رشد و نمو کلزا را به شش مرحله تقسیم بندی می نماید:

  1. مرحله صفر ـ جوانه زنی: از شروع کاشت بذر تا خروج ریشه چه اولیه و افزایش طول ساقه چه و سپس مرحله رشد اولیه از شکافتن لپه ها تا رشد برگ های اولیه به طول می انجامد ظهور جوانه اولیه ممکن است 4ـ1 روز طول بکشد در طول این دوره گیاهچه به عوامل بیماری زای خاکزی حساس است.
  2. مرحله اول ـ سبز شدن: از شروع تولید برگ تا زمانی که اولین میانگره قابل تشخیص می شود و با مراحله روزت در کلزای زمستانه کامل می گردد . این مرحله به علف های هرز حساس است.
  3. مرحله دوم ـ مرحله روزت: بین لپه ها و نقاط رشد فاصله ایجاد می شود و در انتهای این مرحله بیستمیانگره قابل تشخیص است. مشخصه این مرحله افزایش شاخص سطح برگ است. گیاه چند هفته در این مرحله باقی خواهد ماند و با افزایش طول روز و دما برای مرحله سوم تحریک می شود.
  4. مرحله سوم ـ مرحله غنچه دهی: پژوهشگران این مرحله را مرحله جوانه سبز نامیده اند و در انتهای بیش از نیمی از جوانه های گل، زرد هستند و پایین ترین جوانه ها به گل دهی می رسند. در انتهای این مرحله از رشد گیاه ،60 ـ30 درصد از کل ماده خشک را تولید کرده است.
  5. مرحله چهارم ـ شکل دهی: این مرحله با ظهور گلها شروع و با ظهور خورجین ها پایان می پذیرد. 80 درصد از کل جوانه های خوشه, گل داده یا در حال گلدهی هستند.
  6. مرحله پنجم ـ مرحله رسیدگی: گل های بارور شده یک نیام یا تخمدان یک سانتی متری را بعد از افتادن گلبرگ ها باقی می گذارند و تا زمانی که تمام نیام های بالقوه خوشه، بیش از2سانتی متر طول دارند به اتمام می رسد.

معرفی محصول

محصول تولیدی در این طرح روغن کلزا که یکی از مهم ترین دانه های روغنی است میباشد.

معرفی روغن کلزا

کلزا گیاهی است که میتواند سرما را تحمل کند اما با تطبیق حرارت و زمان کاشت بالقوه میتواند در شرایط گرمسیری و نیمه گرمسیری (مناطق جنوبی کشور) نیز به خوبی تولید شود.کلزا در بخش عمدهای از کشور در تناوب غلات آبی و دیم کشت میشود و در این تناوب میتواند به حذف علف های هرز و کنترل بیماریها کمک کند.

بعلاوه به علت تاثیر در حاصلخیزی خاک، در عملکرد محصول بعدی موثر است. کلزا دارای خصوصیات خاصی برای کشت در اغلب اقلیم های کشاورزی است. این گیاه در اقلیم های چهارگانه ایران (اقلیمهای سرد، معتدل، نیمه گرمسیر و گرمسیر) با عملکردهای مناسبی در سالهای اخیر تولید شده و مورد استقبال کشاورزان قرار گرفته است. محصول مورد بررسی در این گزارش نیز تولید روغن کلزا از این گیاه می باشد.

موارد مصرف و کاربرد روغن کلزا

گرده گل کلزا به عنوان یکی از منابع اصلی تغذیه زنبوران عسل در کشورهای دیگر به شمار می رود و نقش بسیار بزرگی را برای زنبورداران بزرگ ایفا می کند.

یکی از مشتقات روغن کلزا گلسیرین است از روغن کلزا برای روغن کاری دستگاه ها و ساخت صابون و مواد آرایشی، بهداشتی و مصارف خاص صنعتی چون تولید رنگ، حلال ها و مواد نرم کننده استفاده میگردد.

روغن کلزا دارای اسیدهای چرب است و ترکیبات شیمیائی آن بمانند ترکیبات روغن زیتون می باشد. روغن این گیاه دارای اسیدهای چرب اومگا 3 و امگا 6 و ویتامینE و کاروتینوئد می باشد. (Karotinoide) که در جلوگیری از سرطان موثر میباشد.

به دلیل اینکه روغن دانه های کلزا بطریق پرس سرد از آن جدا میگردد. کلیه ویتامین هایش باقی می ماند و با تکنیک های مدرن قبل از عملیات روغن گیری پوسته دانه های آنرا که در واقع سبب تلخی روغن می گردد از آن جدا می کنند که ازتلخی روغن جلوگیری گردد. میزان چربی دانه های کلزا 45 تا50 درصد است و میزان پروتئین آن بین17 تا 25 درصد می باشد.

روغن کلزا به دلیل داشتن ترکیب متوازنی از اسید های چرب تک غیر اشباع و چند غیر اشباع از مزایای کاربردی خاصی برخوردار است.وجود مقادیر قابل توجهی اسید اولئیک در روغن کلزا سبب شده است این روغن مقاومت خوبی در فرایند های حرارتی از جمله سرخ کردن عمقی از خود نشان دهد. امروزه در دنیا انواعی از روغن های مقاوم با پایه روغن کلزا فرموله و تولید می شود.

کشورهای عمده تولید کننده و مصرف کننده کلزا

امروزه بزرگترین تولید کنندگان کلزا در دنیا کشورهای استرالیا چین، هندوستان، کشورهای متحد اروپایی و کانادا می باشند. در سال 2007 میلادی میزان 91% از تولید کل کلزا دنیا در کشورهای متحد اروپایی انجام گرفت.

فرآیند تولید روغن کلزا :
  1. جمع کردن دانه های روغنی در مخزن اولیه
  2. الک بوجاری
  3. سیلو اصلی
  4. دیگ پخت
  5. پرس ماریچی
  6. مخزن ته نشین
  7. فیلتر برس
  8. سپس کنجاله وارد یک مخزن ذخیره میشود
  9. مواد دیگر هم وارد یک مخزن دیگر میشوند و سپس به مرحله بسته بندی فرستاده میشوند.

مشخصات واحد روغن کشی از کلزا

  • مواد اولیه اصلی

    ردیفمواد اولیه اصلیمشخصات فنی
    1کلزا
    2کیسهجهت بسته بندی کنجاله
    3کمک فیلترجهت تسهیل عملیات در فیلتر پرس


    ماشین آلات و تجهیزات اصلی تولید روغن کلزا

    ردیفماشین آلات و تجهیزاتمشخصات فنی
    1سیلوبرای ذخیره سازی اولیه دانه ،دارای رطوبت سنج و دما سنج
    2تسمه نقالهانتقال دانه های روغنی و کنجاله بطول10متر
    3الک بوجاریمجهز به مگنت،غربال و مکش هوا،موتور ،گیر بکس
    4سیلوازجنس کربن استیل،سقف محدب و انتهای قیفی
    5برج پختسیلندری شکل و ایستاده،دو جداره
    6پرسمارپیچی،حلزونی
    7مخزنذخیره روغن،کربن استیل
    8تانکته نشین کننده،ایستاده،دارای صافی ورودی
    9پمپ روغنسانتریفوژ،ازجنس فولاد زنگ نزن
    10فیلترپرساز نوع قاب و صفحه ،کربن استیلو صفحات مشبک
    11مخزنبرای ذخیره سازی روغن خام،کربن استیل
    12سیلوبرای ذخیره سازی کنجاله
    13بسته بندیبسته بندی کنجاله در کیسه های 50کیلوگرمی پلی اتیلن

     

جهت مشاوره و سفارش طرح توجیهی احداث واحد تولید روغن کلزا با شماره تلفن: 09056370500 تماس بگیرید.

لطفا به این مطلب امتیاز دهید:

User Rating: 5 ( 1 votes)
گردآورنده
تی توجیهی
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج × پنج =

دکمه بازگشت به بالا
0
بستن
بستن